Promologo_edited_edited.png
  • Promo&CME

Posporođajna depresija

Postporođajna depresija (postpartalna depresija) je mentalni poremećaj koji se javlja sa prevalencom između 5% i 60.8% u svijetu. Ovo je stanje koje se javlja nakon porođaja, a kao odgovor na novonastale životne promjene koje donosi rođenje (novog) djeteta.

Karakterišu ga intenzivna osećanja tuge, nemoći i beznadežnosti, povlačenje i nezainteresovanost za okolinu. Često ova osjećanja, koja majka, kao ni društvo kojem ona pripada ne očekuju i ne prihvataju, prati osećanje krivice, stida, pa i samoprezira.



Šta jeste a šta nije postporođajna depresija

S obzirom na to da trudnoća i porođaj dovode do značajnih hormonskih promjena kod majke, kao i do novih zahtjeva za prilagođavanje i kod majki i kod očeva, sasvim je normalno i očekivano da se jave emotivni problemi. Pored životnog stila i ritma koji se značajno mjenjanju, prisutni su i akutni umor, zbunjenost, očekivanja i pritisci koji dolaze od drugih ljudi i sve to se ne javlja samo u slučaju rođenja prvog djeteta, već se može javiti i prilikom rođenja bilo kog sljedećeg.


Međutim, kada govorimo o postporođajnim emotivinim problemima, važno je razlikovati postporođajnu tugu ili tzv. Baby blues i postporođajnu depresiju:

  • Postporođajna tuga je termin koji se koristi da se opiše stanje zabrinutosti, tuge, i iscrpljenosti, kao i osećaj gubitka kontrole nad emocijama i preplavljenosti obavezama. Ovo stanje se javlja kod velikog broja majki (i do 80%) i ono je blago i prolazno, može trajati od nekoliko dana do dvije sedmice. Navedeni simptomi spontano prolaze kada se majka prilagodi novim uslovima.

  • Postporođajna depresija se razlikuje od prethodnog stanja po tome što traje duže, simptomi su intenzivniji i prema tome, zahtjeva stručnu pomoć. Karakteristični su problemi sa spavanjem, promjene raspoloženja, promjene apetita, intenzivna tuga i sumnja usmjerena na sebe, smanjeno interesovanje, pa čak i razmišljanja o samoubistvu.

Važno je naglasiti da postporođajna depresija NIJE nekakva karakterna mana ili slabost, da zavisi od velikog broja faktora i da se može dogoditi bilo kome i to i majkama i očevima.


Simptomi potporođajne depresije
  • Osećanja tuge, beznadežnosti, praznine

  • Česte i nagle promjene raspoloženja

  • Često plakanje i plakanje bez očiglednog razloga

  • Doživljaj preplavljenosti

  • Pretjerana briga i anksioznost

  • Neraspoloženost, iritabilnost i iscrpljenost

  • Osećanje bijesa

  • Preterano spavanje ili nemogućnost spavanja (a nevezano za bebin ritam i buđenje)

  • Prejedanje ili nedovoljan unos hrane

  • Teškoće u vezi sa koncentracijom, pamćenjem i donošenjem odluka

  • Gubitak interesovanja za uobičajene aktivnosti

  • Povlačenje iz socijalnih odnosa i aktivnosti

  • Glavobolje ili stomačne tegobe

  • Teškoće u izgradnji emocionalnog odnosa i bliskosti sa bebom

  • Stalna sumnja u vlastite sposobnosti brige o bebi

  • Nametljive misli o mogućnosti da se nanese povreda bebi ili sebi

  • Osjećanja krivice i stida

  • Misli o smrti i samoubistvu

Uzroci postporođajne depresije

Do sada nije izolovan skup konkretnih faktora koji uzrokuju depresiju, niti je to moguće učiniti jer uzroci mogu biti veoma različiti od osobe do osobe, kao i u slučaju mnogih drugih mentalnih poremećaja. U slučaju postporođajne depresije se najverovatnije radi o kombinaciji fizičkih i emotivnih promjena, a ona može biti i posljedica raznih životnih problema, kao što su finsijski problemi, manjak podrške, loši partnerski odnosi, briga o drugom djetetu itd.

Faktori rizika za pojavu postporođajne depresije

Umesto o uzrocima, korisnije je govoriti o faktorima rizika za pojavu postporođajne depresije, u vezi sa kojima su sprovedena mnoga istraživanja. Neki od faktora rizika koji su utvrđeni istraživanjima i na osnovu kliničke prakse su:

  • Prenatalna depresija je depresija koja se javlja tokom same trudnoće i jedan je od najpouzdanijih prediktora postporođajne depresije

  • Prenatalna anksioznost je anksioznost koja se javlja tokom trudnoće

  • Historija depresije ili depresivnih epizoda koje nisu vezane za trudnoću takođe povećava rizik od pojave depresije nakon porođaja

  • Postporođajna tuga (“Baby blues”) je takođe faktor rizika, iako, kao ni u slučaju ostalih faktora, ne znači da njeno javljanje nužno uslovljava i javljanje depresije

  • Skorašnji stresni životni događaji

  • Neadekvatan ili nepostojeći sistem socijalne podrške pod kojom se podrazumevaju prvenstveno porodica i prijatelji

  • Loš i nepodržavajuć partnerski odnos

  • Nisko samopouzdanje

  • Traumatičan ili stresan porođaj

  • Stres oko brige o djetetu/djeci

  • Novorođenče sa zdravstvenim problemima ili problematičnim temperamentom

  • Nizak socioekonomski status (siromaštvo)

  • Neplanirana ili neželjena trudnoća

Moguće posljedice postoporođajne depresije

Neželjene posljedice postporođajne depresije se tiču odnosa majke i djeteta, razvoja djeteta i porodičnih problema. Što duže traju simptomi, odnosno što je duži period u kome osoba sa postporođajnom depresijom ne potraži stručnu pomoć i ne dobije podršku porodice, to su posljedice veće i ozbiljnije.

Najčešća i najočiglednija posljedica postporođajne depresije majke je redukovana interakcija između majke i bebe. Pod ovim se podrazumeva da majka obraća manje pažnje na djete, pruža mu manje fizičke nježnosti (dodira, maženja, uzimanja u ruke) i manje se uključuje u vokalnu i vizuelnu komunikaciju sa bebom (manje se gleda sa bebom i manje se osmjehuje, manje razgovara sa bebom i manje joj priča).

Kao posljedica smanjene intereakcije majke i bebe, djete može da ima problema sa razvojem ili se neki od bazičnih razvojnih procesa (prohodavanje, usvajanje govora) mogu odvijati sa zakašnjenjem u odnosu na uobičajeno. Pored toga, kod djece čije majke nisu liječile postporođajnu depresiju, kasnije mogu da se jave emocionalni problemi i problemi u ponašanju.

S obzirom na to da odnos majke i djeteta kada je u pitanju novorođenče ima većeg uticaja na dijete, veće su i posledice ukoliko je ovaj odnos na neki način poremećen. Međutim, postpartalna depresija koja se može javiti kod očeva, takođe utiče kako na bebu, tako i na porodične odnose.

Liječenje postporođajne depresije

Ako je primetno neko od sjledećih stanja, potrebno je da se obratite za pomoć psihijatru/psihologu/psihoterapeutu:tvara očekivanje od majke (ili oca) da rođenje djjeteta prate osećanja radosti i ispunjenosti. Ovakvi (nametnuti) standradi otežavaju osobama koje pate od postporođajne depresije da sebi i drugima priznaju da imaju poteškoće da se izbore sa svime što (nova) beba donosi, kao i sa svojim osećanjima. Prema tome, prvi korak je priznati sebi da postoji problem, a zatim potražiti stručnu pomoć.


Ako je primetno neko od sljedećih stanja, potrebno je da se obratite za pomoć psihijatru/psihologu/psihoterapeutu:

  • Simptomi koji su navedeni u odeljku Simptomi postporođajne depresije traju duže od dvije sedmice

  • Simptomi se intenziviraju

  • Primjetna je otežana briga o djetetu kao posljedica simptoma

  • Onemogućeno je obavljanje svakodnevnih zadataka kao posljedica simptoma

  • Javljaju se misli o povređivanju sebe ili bebe

Liječenje postporođajne depresije se razlikuje u zavisnosti od toga koliko je depresija ozbiljna, pa nekada može pomoći i kratko psihološko savjetovanje, a nekada je potrebno uzimati prepisane lijekove.

  1. Psihoterapija je efektivan način kojim se osoba može izboriti sa postporođajnom depresijom. Ona može podrazumijevati grupe za emocionalnu podršku, individualnu psihoterapiju ili psihoterapiju za parove.

  2. Antidepresivi su lijekovi koji se najčešće prepisuju, ukoliko je potrebna farmakoterapija, ali antidepresivi se nikako ne smiju uzimati bez odobrenja i uputstva ljekara.

Kako možete pomoći sebi ako proživljavate postporođajnu depresiju

Nemojte imati previsoka očekivanja od sebe, naročito u pogledu toga kako bi trebalo da se osjećate.

  1. Nemojte imati previsoka očekivanja od sebe, naročito u pogledu toga kako bi trebalo da se osećate.

  2. Budite u kontaktu sa članovima porodice i prijateljima koji vam pružaju podršku, nemojte se izolovati.

  3. Njegujte svoju vezu sa partnerom (ukoliko ga imate), nađite vremena za razgovor i razumjevanje.

  4. Nađite vremena za odmor.

  5. Praktikujte fizičku aktivnost koja vam prija i koju je doktor odobrio (u skladu sa vašim fizičkim stanjem).

  6. Nemojte se stidjeti i obratite se za pomoć.

Kako možete pomoći nekome ko ima postporođajnu depresiju

Ukoliko ste kao prijatelj ili član porodice primetili da osoba pati od simptoma postporođajne depresije:

  • Budite spremni da pokrenete razgovor i predložite osobi da potraži stručnu pomoć

  • Pokažite razumevanje i pružite podršku

  • Pružite pomoć oko svakodnevnih zadataka sa kojima se suočava



Recent Posts

See All